Voorlezen
Digitaal document voorlezen

Het woord of de zin die voorgelezen wordt, krijgt een kleur. Zo kan de voorgelezen tekst makkelijk meegevolgd worden op het scherm. 

Meelees­cursor
Papieren document voorlezen
Schrijven
Spelling­controle

‘Slimme’ woordvoorspeller

  • Ook woorden die niet met dezelfde letters beginne, maar mogelijk wel bedoeld zijn, worden voorspeld (bv. konsentratie àconcentratie)
Woord­voor­speller
Dicteren
Studeren
Woord­en­boek­en
Vertalen
Notities maken
Samen­vat­tingen maken
Mindmaps maken
1
Kurzweil 3000

Kurzweil 3000 is een uitgebreid computerprogramma dat mensen met dyslexie op de volgende manieren ondersteuning biedt voor het lezen, schrijven en studeren:

Lezen
Kurzweil 3000 leest gescande schoolboeken en andere teksten (bv. proefwerken, Word-documenten, zelf geschreven teksten en internetteksten) voor met synthetische stemmen. Het leest teksten voor in het Nederlands en twaalf vreemde talen. De gebruiker kan kiezen uit meerdere stemmen per taal. Hij kan het voorleestempo op het woord nauwkeurig aanpassen. Kurzweil 3000 markeert de voorgelezen tekst met een zogenaamde dubbele meeleescursor, dat betekent dat zowel de zin als het woord markeert, die worden voorgelezen. De meeleescursor kan worden aangepast naar: alleen woord, woord en regel, woord en zin en woord en paragraaf. De gebruiker weet hierdoor steeds waar hij zich bevindt in de tekst. De gebruiker kan vanaf elke willekeurige plek op de pagina starten met lezen. Hij kan de leeseenheid instellen: het programma leest losse woorden, zinnen, alinea’s of de hele tekst doorlopend. Kurzweil 3000 vergroot de tekst steeds zodanig dat de volledige zinslengte zichtbaar is. Loopt de tekst van het scherm af, dan scrolt Kurzweil 3000 automatisch naar beneden. Kurzweil 3000 springt automatisch naar de volgende pagina. Het zoeken naar de juiste voor te lezen pagina is gemakkelijk door het direct ingeven van het paginanummer, maar ook door een overzicht in de vorm van miniatuurpagina’s.

Scannen
De ingebouwde scanfunctie maakt het mogelijk teksten die niet digitaal beschikbaar zijn te laten voorlezen. Na het maken van de scan wordt tekstherkenning (OCR) toegepast. De tekstherkenning levert goede prestaties, waardoor de tekst accuraat voorgelezen wordt. Het bewerken van een gescand document voor bijvoorbeel leesvolgorde en taalwisseling biedt veel mogelijkheden.

Schrijven
Kurzweil 3000 ondersteunt tijdens het schrijven van teksten. Het programma beschikt over een eigen, eenvoudige tekstverwerker, die beperkingen heeft ten aanzien van het invoegen van bv. illustraties en tabellen. Bestanden gemaakt in de tekstverwerker van Kurzweil kunnen vervolgens wel in Word worden geopend en bewerkt.  De voorleesfunctie is ook te gebruiken in Word of andere programma’s. De gebruiker is in staat om gescande werkboeken (van bijvoorbeeld Dedicon) of eigen (gescand) materiaal in te vullen. De schrijfondersteuning van Kurzweil 3000 bestaat uit vier tools:

  1. Voorlezen tijdens en na het typen (vooral van belang voor fouten tegen klankzuivere woorden, fouten tegen de korte klinkerregel),
  2. Spellingcontrole (tijdens en na het schrijven)
  3. Woordvoorspelling (op basis van ingetypte letters)
  4. Homofonenfunctie (in de vorm van een voorbeeldzin)

Het invullen van werkboeken kan door een tekstnotitie of kleefnotitie op  een willekeurige plek te zetten. De gebruiker kan lettergrootte en lettertype, letterkleur naar wens aanpassen. Het is mogelijk om het programma automatisch invulvelden te laten maken, wat het invullen van werkboeken sterk vereenvoudigt. De gebruiker springt na het invullen van een antwoord met de tab-toets naar de volgende invulplek. Ook is het mogelijk antwoorden in te vullen door woorden of zinnen uit een bestaande tekst te slepen naar de plek waar het antwoord moet komen. Na afloop van het invullen kan de gebruiker de vragen/opdrachten met antwoorden laten voorlezen. Bij het invullen zijn de vier schrijftools beschikbaar die hierboven zijn beschreven. Naast het schrijven van teksten beschikt de gebruiker over grafische mogelijkheden die handig zijn bij meerkeuzevragen: /doorstrepen van tekst, omcirkelen van antwoorden en markeren met achtergrondkleur.

Studeren 
Kurzweil 3000 heeft verschillende tools ingebouwd die ondersteunen bij leren van een vreemde taal, het schrijven van samenhangende teksten en het begrijpen van teksten. Kurzweil 3000 beschikt over drie verklarende woordenboeken ( bij installatie kan er gekozen worden uit: Van Dale verklarend Nederlands, Van Dale NT2 of Van Dale junior), een synoniemenwoordenboek en een beeldwoordenboek. Het programma beschikt voor  Engels, Frans en Duits over een Van Dale vertaalwoordenboek in twee richtingen, bijvoorbeeld Engels-Nederlands, Nederlands-Engels. De gebruiker kan een stuk tekst selecteren en laten vertalen. Bij de vertaling maakt het gebruik van Google translate. Er kan vertaald worden in alle talen die Google Translate ondersteunt; de vertalingen kunnen worden voorgelezen in alle talen die Kurzweil ondersteunt. Er is steeds een internetverbinding nodig om dit mogelijk te maken.. Met Kurzweil 3000 is de gebruiker verder in staat om mindmaps te maken en vanuit deze mindmaps teksten te schrijven: hij hangt teksten onder de labels van de mindmap. Kurzweil 3000 beschikt over verschillende sjablonen die het gemakkelijker maken bepaalde typen tekst te schrijven, zoals bijvoorbeeld een sjabloon voor een boekbespreking. De kopjes zijn al ingevuld; de gebruiker vult de ontbrekende tekst in. Ten slotte beschikt Kurzweil 3000 over twee mogelijkheden om teksten samen te vatten om teksten te markeren met markeerstiften. Ten eerste is het mogelijk de gemarkeerde woorden/zinnen uit de tekst te lichten en in een nieuw document te plaatsen. Als de juiste woorden/zinnen zijn geselecteerd ontstaat op die manier een samenvatting.  Een andere manier om teksten uit een document te lichten, is gebruikmaken van de kolomnotities. Gemarkeerde gedeeltes van een tekst kunnen worden geordend in drie kolommen. Deze functie leent zich goed voor het overhoren van bijvoorbeeld gebeurtenissen en jaartallen bij geschiedenis, landen en hoofdsteden bij topografie of woordjes bij de moderne vreemde talen.

Indicaties

  • Gezien het grote aantal studiehtools is Kurzweil 3000 geschikt voor toepassing in het basis, en voortgezet onderwijs, maar ook in het mbo, hbo en universitair onderwijs voor alle vormen van lees- of spellingproblemen en dyslexie.

Tips

  • Kurzweil 3000 is in staat om snel te schakelen tussen twee talen. Dit is vooral van belang bij methodes voor de vreemde talen, waarin bijvoorbeeld Nederlands en Engels naast elkaar worden gebruikt.
  • De aanpasbaarheid van de menu’s maakt het mogelijk om functies die -op een bepaald moment- overbodig zijn uit beeld te houden. Dit maakt het gebruik voor specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld jonge kinderen en studenten) en specifieke functies (bijvoorbeeld een taal leren, een tekst schrijven).
  • Voor docenten en scholen is het goed te weten dat bepaalde functies, zoals woordenboeken en internet, uitgeschakeld kunnen worden bij toetsen. Het is eveneens mogelijk om -na gebruik- een logboek te openen, zodat alle handelingen die de leerling/student heeft uitgevoerd gemonitord kunnen worden. Hierdoor is het mogelijk fraude op te sporen.
  • Ondersteuning vanuit de softwareleverancier is als volgt geregeld: Er zijn demofilmpjes beschikbaar, een korte en uitvoerige handleiding, trainingen op locatie en in Leusden en een helpdesk. Tevens professionele onderwijsinhoudelijke ondersteuning bij implementatietrajecten op scholen.
  • Het programma is verkrijgbaar als demoversie. Het kan dan één maand worden uitgeprobeerd. Na deze periode beslist de gebruiker of hij tot aanschaf van het programma wil overgaan.
  • Kurzweil 3000 is verkrijgbaar in verschillende versies. Het kan als stand-alone-versie aangeschaft worden. Het wordt dan geïnstalleerd op maximaal twee computers. Het is eveneens verkrijgbaar op usb-stick, waardoor het mee te nemen is naar elke computer met een vrije usb-poort waarop Kurzweil reeds geïnstalleerd is. Het is ook verkrijgbaar als abonnement .
  • Voordeel is dat de gebruiker enkele maanden kan testen of Kurzweil 3000 werkt in de praktijk. Ander voordeel is dat de gebruiker steeds verzekerd is van de laatste versie en updates. Met elke licentie van Kurzweil krijgt de gebruiker toegang tot de gratis Kurzweil Mobile app voor iPad, iPhone, iPod Touch. Met deze app kan gebruik gemaakt worden van veel functies van Kurzweil. Dit is de enige app die de beveiligde studieboeken van Dedicon (.SEK) kan lezen.

Voor scholen is het zinvol een schoolbreed abonnement (‘open licentie’) te overwegen, waarmee een school een onbeperkt aantal leerlingen met Kurzweil kan laten werken en zonder meerkosten thuisgebruik kan faciliteren. Voor scholen zijn er eveneens diverse mogelijkheden (naast (schoolbrede) abonnementen kunnen scholen Kurzweil ook aanschaffen als netwerkversie, usb-versie of vaste installaties) Door afname van een groter aantal daalt de prijs aanzienlijk.

Verkrijg­baar­heid: Lexima, Sensotec

Kenmerken

Tekst­verwerker: Ja
Werkt met eigen tekst­verwerker: Ja
Werkt ge�ntegreerd in Word: Nee
Werkboeken invullen mogelijk: Ja, met volledige schrijfondersteuning
Papieren document voorlezen: Ja
Instel­mogelijk­heden: Werkbalken instelbaar naar voorkeur eindgebruiker, Mogelijkheid om functies te blokkeren
Gebruikers­log­boek: Ja
Bewerkings­tool beschikbaar: Ja
Vorm: Software voor PC
Software verkrijgbaarheid: Netwerkversie beschikbaar, Verkrijgbaar op USB, Verkrijgbaar via download, Schoollicentie beschikbaar, Beschikbaar als abonnement
Trainings­mogelijk­heden: Centrale bijeenkomst

Voor­lees­functie

Digitaal document voorlezen: Ja
Stem (info over de kwaliteit): Computerstem, Meerdere stemmen per taal
Tekst zichtbaar op het scherm: Ja
Vorm: Ja, traploos instelbaar
Navigeren in de tekst: Ja
Meelees­cursor: Dubbele meeleescursor
Teksten kunnen als audio­bestand opgeslagen worden: Ja
Talen: Nederlands, Engels, Frans, Duits, Spaans, Pools, Portugees, Zweeds, Italiaans, Turks, Noors, Zweeds, Fins

Spelling­controle

Spelling­controle: Ja
Eigen spelling­controle: Ja
Talen: Nederlands, Engels, Frans, Duits, Spaans
Gebruikt spelling­controle van Word: Nee
Voorlezen van verbeter­mogelijk­heden: Ja
Meelees­cursor: Ja, instelbaar per woord en zin

Woord­voor­speller

Woord­voorspeller: Ja
Voorspellen op basis van woord­frequentie: Ja
Voorspellen van fonetisch gespelde woorden: Nee
Uit­breidings­mogelijk­heden van de woorden­lijst: Ja, nieuwe woorden toevoegen

Homofonen­functie

Homofonen­functie:Ja
Met voorbeeldzin: Ja
Met illustratie: Nee
Talen: Nederlands, Engels, Frans

Spraak­herkennings­functie

Dicteren: Nee

Woorden­boek­functie

Woorden­boeken: Vertaal­woorden­boek, Verklarend woorden­boek, NT2 woorden­boek, Synoniemen woorden­boek, Beeld­woorden­boek
Vertaal­woorden­boek - Talen: Engels, Frans, Duits
Verklarend woorden­boek - Taal­gebruik: Complex (gericht op volwassen gebruikers)
Verklarend woorden­boek - Omschrijving/Naam: Van Dale verklarend woordenboek
Beeld­woorden­boek - Talen: Nederlands, Engels, Frans

Vertaal­functie

Vertalen: Ja
Talen: Engels, Frans, Duits
Gebruikt Google translate: Ja

Noteer­functie

Notities maken: Ja
Audio-opnames gekoppeld aan schriftelijke notities: Ja
Audio-opnames die bewerkt en gecodeerd kunnen worden: Nee
Notities aan te vullen met dia's, foto's, webpagina's: Nee

Samen­vat­functie

Samen­vat­ting­en maken: Ja
Aanwezig­heid markeer­stiften: Ja
Gemarkeerde tekst samenvatten: Ja
Converteren naar mindmap: Ja
Toelichtingen toevoegen aan de tekst: Ja, geschreven toelichting

Mindmap­functie

Mindmaps maken: Ja
Visualisaties (icoon, illustratie): Nee
Exporteren naar andere programma's: Nee
Volledige schrijfondersteuning: Ja

START HIER!
AAN DE SLAG
HULPMIDDELEN
FORUM
BLOG
FAQ
KENNISCENTRA
PROFESSIONALS & LEVERANCIERS
HANDIGE LINKS

ZUYD
Expertise centrum Innovatieve Zorg en Technologie
Lectoraat Ondersteunende Technologie in de Zorg | Lectoraat Autonomie en Participatie

POSTBUS 550, 6400 AN Heerlen
Nieuw Eyckholt 300, 6419 DJ Heerlen
dyslexiehulpmiddelen@zuyd.nl

www.zuyd.nl
 - www.eizt.nl