?loading?...
Kinderen krijgen gelijke kansen als ze ongelijk onderwijs kunnen genieten.
Laat ze de hulpmiddelen gebruiken die ze nodig hebben!

Aanleiding
Lezen en foutloos schrijven is belangrijk om deel te nemen aan de samenleving. We communiceren voortdurend via geschreven taal.

Mensen met dyslexie staan voor grote uitdagingen in hun loopbaan: eerst op school en later in hun werk. Door hun problemen met de geschreven taal kiezen zij vaak voor een lager opleidingsniveau dan past bij hun denkniveau. Zij komen hierdoor vaak niet tot hun recht. 

Compenserende Dyslexie Hulpmiddelen (CDH) zijn voor hen een belangrijk instrument om deze beperkingen te overbruggen. Maar dat kan alleen als het hulpmiddel goed wordt ingezet. 
Hiervoor is hulp nodig van leveranciers, professionals en de sociale omgeving.

Goed gebruik van het hulpmiddel gaat immers niet vanzelf:

  1. Er is te weinig ondersteuning bij het inzetten van dyslexiehulpmiddelen.
  2. Leveranciers en professionals spreken vaak een andere taal waardoor er niet optimaal wordt samengewerkt.
  3. Niet alle professionals hebben de benodigde kennis en vaardigheden.
  4. De school- of werkomgeving weet niet altijd goed hoe het hulpmiddel werkt en hoe het gebruikt kan worden in het dagelijks leven. Hierdoor kan er zelfs weerstand ontstaan m.b.t. het gebruik van het dyslexiehulpmiddel.
  5. Dyslexiehulpmiddelen komen nauwelijks aan de orde in de opleiding van professionals. Professionals denken daarom niet snel aan een dyslexiehulpmiddel als oplossing. 

Hierdoor worden zij niet of onvolledig gebruikt. Dit betekent dat een aantal mogelijkheden van het hulpmiddel onbenut blijft. 

Doelstelling

Met het Raak-MKB project COM project wordt het gebruik van dyslexiehulpmiddelen bevorderd. Door:

  1. het ontwikkelen van een werkwijze (methodiek COM)
  2. het oprichten van een website (online Community of Practice) waarop alle betrokkenen
    • alle materialen van de werkwijze vinden
    • hulmiddelen kunnen zoeken
    • een maandelijkse blog kunnen lezen
    • informatie kunnen uitwisselen via het forum
  VAN, VOOR EN DOOR WIE?

Van wie?
De werkwijze COM is vanuit Zuyd en EIZT projectmatig ontwikkeld als Raak-MKB project met subsidiegelden van Stichting Innovatie Alliantie. De werkwijze COM is in 2017 gevalideerd door vertegenwoordigers van het werkveld.

Voor wie?
Deze werkwijze is ontwikkeld voor mensen met dyslexie en voor mensen die mensen met dyslexie begeleiden, ondersteunen of kennen in hun sociale omgeving. Voor mensen met dyslexie kunnen hulpmiddelen een belangrijke ondersteuning bieden, mits ze goed worden ingezet. Hiervoor is de ontwikkelde werkwijze een belangrijke ondersteuning. De werkwijze geeft aan wat je taken zijn, op welk niveau je wat moet kennen en kunnen en welke stappen je moet zetten als je straks met dyslexiehulpmiddelen gaat werken. De website ondersteunt je in het doorlopen van deze stappen. Doelgroepen voor de werkwijze COM zijn: zorg- en onderwijsprofessionals (logopedisten, leerkrachten, ergotherapeuten, verzorgers, …), personen met een communicatieve beperking en hun omgeving, leveranciers van hulpmiddelen, beroepsverenigingen, beleidmakers, zorgverzekeraars en iedereen die meer wil weten over het inzetten van communicatiehulpmiddelen.

Door wie?
Vertegenwoordigers van alle betrokken partijen hebben meegewerkt aan de ontwikkeling en vormgeving van de werkwijze COM en de bijbehorende producten.

Auteurs

Ruth Dalemans (Hogeschool Zuyd, EIZT), Edith Hagedoren (Hogeschool Zuyd, EIZT), Uta Roentgen (Hogeschool Zuyd, EIZT), Katrien Horions (Hogeschool Zuyd)

Stuurgroep

Ruth Dalemans (Zuyd), Edith Hagedoren (Zuyd), Yvonne Heerkens (HAN), Katrien Horions (Zuyd), Harry Kleintjes (Lexima), Peter Ossenkoppele (RdGKompagne), Uta Roentgen (Zuyd), Hans van Balkom (Milo, Leerstoel OC), Mathieu van de Water (Woordhelder), Luc de Witte (Zuyd), Swanet Woldhuis (Stichting Balans)

Klankbord- en werkgroepen     

Harry Kleintjens, Suzan Ramakers (Lexima), Mathieu van de Water (Woordhelder), Rudolf Mulder en Dieuwke Mulder (Visiria), Ingrid Schorsch (Egovici), Mieke Urff (Dedicon), Luc Smeets, Johan de Kelver (Adelante), Jos Smeets (Amalexis), Gertie de Rhee, Eveline Krikhaar (Expertisecentrum nederlands), Anja Stroet (Ergotherapie Nederland), Dennis Arnold (Ergotherapie Nederland), Marijse Pel, Swanet Woldhuis (Stichting Balans), Tanja de Gelder (NVLF), Bart Noe (Jabbla), Joost de Beer (HAN)

Studenten                                                                                                                                                  

Julia Baurmann (Logopedie Zuyd), Carolin Billmann (Logopedie Zuyd), Hub Dijkstra (Ergotherapie Zuyd), Rimar van Emmerik (CMD Zuyd), Lara Gohmann (Logopedie Zuyd), Bas Heil (CMD Zuyd), Julia Jansen (Video Specialist Arcus), Raphael Janssen (Logopedie Zuyd), Linda Knarren (Logopedie Zuyd), Michelle van de Klundert (Logopedie Fontys), Rik Lamers (CMD Zuyd), Nora Miessen (Logopedie Zuyd), Patrick Moenen (Ergotherapie Zuyd), Sebastiaan Mohr (Video Specialist Arcus), Klara Rijs (Logopedie Zuyd), Mike Sauer (Video Specialist Arcus), Joey Smeets (Video Specialist Arcus), Jordy Stofberg (Video Specialist Arcus), Shuren Thewissen (Video Specialist Arcus), Nikolai Tubic (Video Specialist Arcus), Pascal Tummers (Video Specialist Arcus), Nina van den Broek (Logopedie Zuyd), Noor van de Veerdonk (Logopedie Fontys), Connor Wolters (Video Specialist Arcus)

Realisatie

Webdesign, technische ontwikkeling en programmering: Mediamens BV, Sittard-Amsterdam

Goed idee?
De werkwijze COM en het digitale platform is innovatief en met zorg en oog voor creativiteit ontwikkeld. Heb je een goed idee om de site nog beter te maken? Neem dan contact op met de webbeheerder. Wij nodigen u graag uit om feedback en nieuwe ontwikkelingen met ons te delen. Samen sterker en samen beter.

Woordje van dank!
Wij bedanken iedereen die deelgenomen heeft aan onze out-of-the-boxmeetings, (focusgroep-)interviews, mini-cases, pilot van de werkwijze, …. Zonder jullie openheid, actieve bijdrage en kritische blik zou de werkwijze COM niet zijn wat ze nu is. Bedankt!

 

  DOEL VAN DE METHODIEK COM

Het doel van deze werkwijze is:

  • Verbeteren en versterken van de samenwerking tussen alle partijen
  • Creëren van bewustwording
  • Vergroten van aandacht en acceptatie voor dyslexiehulpmiddelen
  • Verbeteren van het gebruik van deze hulpmiddelen
  DROOMBEELD VAN LEVERING EN INSTRUCTIE

In deze fase onderscheidt men 6 belangrijke subthema`s :

  • De vergoeding,
  • De rol van de behandelaar,
  • De procedure,
  • Het instructiemateriaal,
  • De rol van de leverancier,
  • De levertijd.

In de gesprekken met de stakeholders wordt het belang van een korte levertijd aangegeven en dit in functie van de motivatie. De leverancier heeft een rol bij de installatie door te voorzien in een eenvoudige installatieprocedure of ondersteuning te bieden bij dit proces. De leverancier moet vlot bereikbaarheid zijn.

In de procedure moeten de verschillende rollen en verantwoordelijkheden van professionals en gebruikers helder zijn. Training en instructie van het hulpmiddel zijn essentieel. Bij kinderen moeten ouders (verzorgers) ook scholing en instructie krijgen. Medeleerlingen kunnen binnen de instructiefase een rol krijgen. Deze ondersteuning is laagdrempelig en er ontstaat spontaan lotgenotencontact.

Instructie van het dyslexiehulpmiddel (CDH) moet gedoseerd aangeboden worden. Suggesties voor instructiemateriaal zijn: forum met tips, ouderavond over CDH, FAQ’s, cursus, coaching, helpdesk, nieuwsbrieven.  Het aanbieden van instructiefilmpjes wordt sterk benadrukt, vooral omdat deze werkvorm geen beroep doet op de leesvaardigheid.

Binnen de dyslexiebehandeling moet een module over CDH’s ingebouwd worden. De dyslexiebehandelaar heeft dus niet alleen een belangrijke rol in de voorlichting en het begeleiden van het selectieproces maar ook bij de instructie en de training van het CDH.

Ook in deze fase stipt men de noodzaak aan vergoeding aan. Deze regeling zou niet enkel het CDH zelf moeten betreffen maar tevens de indicatiestelling en de ondersteuning bij het in gebruik nemen van het CDH.

  DROOMBEELD GEBRUIK

 Binnen deze fase komen er 9 subthema`s naar boven:

  • Het belang van een goede samenwerking,
  • De rol van de behandelaar,
  • Wettelijke regelingen
  • De inhoud van het compenserend dyslexiehulpmiddel (CDH) en
  • De eisen aan het hulpmiddel,
  • Het belang van persoonlijke winst door het gebruik van het hulpmiddel en
  • De rol van de eindgebruiker hierbij,
  • De rol van de directe omgeving,
  • Het schoolbeleid en
  • De bewustwording en mentaliteitsverandering van school- en werkomgeving.

School- en werkomgeving moeten zich ervan bewust worden wat dyslexie en CDH inhouden. Vooral bij docenten is een mentaliteitsverandering noodzakelijk. Leerlingen ervaren immers vaak achterdocht bij leraren. Dit zou bereikt kunnen worden door voorlichting te geven aan alle docenten én aan leraren in opleiding. ‘Wat is dyslexie?’, ‘Wat doet een CDH?’, ‘Hoe lever je documenten aan?’, ‘Hoe beveilig je toetsen?’ zijn topics die in deze voorlichting aan bod moeten komen. Naast docenten en leidinggevenden moeten ook medeleerlingen en collega’s geïnformeerd worden. De eindgebruiker zelf zou hier ook weer een rol kunnen spelen.

De school moet een transparant dyslexiebeleid hebben met inbedding van CDH en aandacht voor toetsing binnen wettelijke kaders. Dit beleid moet door alle docenten in de praktijk toegepast worden. Wettelijke regelingen moeten helder zijn en voor alle partijen toegankelijk. Eisen voor de schoolomgeving die worden aangegeven, zijn logistieke ondersteuning en afspraken over laptopgebruik.

Het beschikbaar zijn van content vormt een probleem. Er moeten afspraken gemaakt worden over de verantwoordelijkheden met betrekking tot de content, de betaling ervan en over de controle op de bruikbaarheid van de ter beschikking gestelde content. Dit dient te gebeuren op micro- en macroniveau.

Ook in deze fase is samenwerking essentieel. Op school dient er een aanspreekpunt te zijn voor dyslexie/CDH en tevens iemand voor ICT-ondersteuning. Hier kunnen zowel leerlingen als leerkrachten terecht met vragen. Ouders hebben een stimulerende en ondersteunende rol .

 

 Men moet oog hebben voor belastbaarheid en mogelijkheden van ouders. Ook de dyslexiebehandelaar heeft hierin een rol. Een opleiding tot dyslexie-CDH-specialist en CDH-kenniskringen zijn hier wenselijk.

Er moet ingezet worden op zelfstandigheid en het empoweren van de eindgebruiker. Basiskennis van en affiniteit met computergebruik bij personen met dyslexie, hun ouders en docenten blijken een voorwaarde tot succesvol gebruik te zijn. Als persoonlijke winst door gebruik van het CDH worden zelfstandigheid, betere schoolprestaties, psychisch welbevinden en tijdswinst genoemd.

Om dit te bereiken, stellen eindgebruikers volgende eisen aan hun CDH: eenvoudig gebruik, beschikbaar zijn van meerdere functionaliteiten, bruikbaarheid op meerdere devices en plaatsen, compatibiliteit met systemen eigen werk-, school- en praktijksystemen.

  DROOMBEELD EVALUEREN EN NAZORG

Evalueren en nazorg Compenserende Dyslexie Hulpmiddelen

Binnen deze fase van de procesbeschrijving hulpmiddelenzorg komen 6 belangrijke subthema`s naar voren die in grote mate ook terugkomen bij de voorgaande fasen:

  • De vergoeding,
  • De evaluatieprocedure en
  • De evaluatie inhoud,
  • De rol van de leverancier,
  • De rol van de behandelaar en
  • Het belang van samenwerken.

In het proces van nazorg en evaluatie geeft men de behandelaar een centrale rol. Hij/zij dient het hele proces te volgen en dit gedurende de volledige (school)loopbaan. Het gaat dan om evalueren en follow-up, vragen beantwoorden en feedback geven. Follow-upsessies dienen plaats te vinden bij belangrijke veranderingen en/of mijlpalen (vb. schoolverandering, eerste job). Deze nazorgsessies dienen vergoed te worden.

De evaluatie van het gebruik van het CDH moet vormgegeven worden in overlegmomenten waarbij alle betrokkenen aanwezig zijn. Zo kan een goede samenwerking tussen leerling, ouders, klasmentor, zorgcoördinator/CDH-aanspreekpunt op school en de behandelaar bereikt worden.

Tijdens deze evaluatiegesprekken moeten de individuele en vooraf gestelde doelen geëvalueerd worden aan de hand van het handelingsplan. Volgende evaluatie-inhoud moet aan bod komen: het al dan niet voldoen van het CDH aan de behoeften, inventariseren van de gebruikte/wenselijke functies van het CDH, technische aspecten, logistieke ondersteuning, ervaring met individuele docenten, tevredenheid en welbevinden.

Belangrijk voor scholen is, dat men naast de individuele evaluaties per leerling ook een procedure voorziet om op schoolniveau het beleidsplan en toepassing daarvan te evalueren.

Wat betreft de nazorg door de leverancier geven eindgebruikers aan persoonlijk contact (‘een belletje’) meer te appreciëren dan een vragenlijst om in te vullen. Wel wordt het belang van een onafhankelijke, uniforme enquête aangegeven voor alle CDH’s en leveranciers.

  METHODIEK COM: EEN WERKWIJZE OM COMMUNICATIEMIDDELEN GOED IN TE ZETTEN

De methodiek COM is ontwikkeld op basis van de uitkomsten van:

  • groepsinterviews
  • een-op-een interviews
  • dossierstudies
  • literatuurstudies

Leveranciers, leerkrachten logopedisten, ergotherapeuten, ouders, partners, vrienden en eindgebruikers van dyslexiehulpmiddelen hebben hieraan meegedaan.

De werkwijze beschrijft welke stappen genomen moeten worden in de fases:

  • levering en instructie,
  • gebruik en
  • evaluatie en nazorg.

De samenwerking tussen alle betrokkenen wordt zoveel mogelijk gestimuleerd. Hiervoor zijn er materialen ontwikkeld. Zij zijn gratis beschikbaar op deze website.

Het COM project werd afgerond met een product- en procesevaluatie.

De onderzoeksgegevens zijn beschikbaar via de projectgroep. De contactgegevens staan onderaan deze website. 

START HIER!
AAN DE SLAG
HULPMIDDELEN
FORUM
BLOG
FAQ
KENNISCENTRA
PROFESSIONALS & LEVERANCIERS
HANDIGE LINKS

ZUYD
Expertise centrum Innovatieve Zorg en Technologie
Lectoraat Ondersteunende Technologie in de Zorg | Lectoraat Autonomie en Participatie

POSTBUS 550, 6400 AN Heerlen
Nieuw Eyckholt 300, 6419 DJ Heerlen
dyslexiehulpmiddelen@zuyd.nl

www.zuyd.nl
 - www.eizt.nl